(Ҳаҷвия)
Рӯзи истироҳат бо ҷӯраҳо аз назди хонаамон мегузаштему мани нодон як даҳон гуфтам, ки дароед, як пиёла чой мекунам. Аслан, ин таклифи ман аз рӯйи таомули миллӣ буд. Дар ин хел вақтҳо ҳамроҳон мувофиқи одат, “ташаккур, насиб бошад ягон рӯзи дигар” гуфта, бояд монда мерафтанд. Не, падарқусури ҳамкорон таклифи маро рост пиндошта, “ҳозир” гуфтанд. Аъзамҷон мошинашро дар канори роҳ гузошт. Ҳамкорони шилқин дарозу кӯтоҳ шуда, пешопас ба ҳавлӣ даромаданд.
Мо ба тӯй мерафтем. Амакам мошинро мепарронд. Худаш дар паси рулу ҳушаш ба куҷоҳое сайр мекард. Ба вуҷуди он, даҳонаш дам намегирифт. Ман дар паҳлӯйи амакам аз тарсу воҳимаи ба ягон ҷо рафта назадан зери лаб ҳазору як бор «аузу биллоҳ»-ро гаштаву баргашта такрор мекардам.
Ногоҳ нозири роҳ аз паси дарахте
пайдо шуд ва бо ишорачӯбаш канори роҳро нишон дод.
-- Худо зад! – аз дил гузарондам. – Ана акнун ҷазоятон медиҳад!
(Ҳаҷвия)
Пирӣ нағз. Баъде ки одам пир шуд, ба нафақа мебарояд. Баъзеҳо вақти ба нафақа баромадан юбилей ташкил мекунанд. Юбилей ин репетитсияи пешакӣ барои мурдан не, юбилей ин - зиёфатхӯрӣ. Фақат аз аввал то охири зиёфат соҳибҷашнро таърифу болобардор кардан шарт. Дар ин хел рӯзҳо, албатта, маддоҳон зиёд мешаванд. Ҳама ба воситаи таърифу болобардориҳои худ тамоми он чизҳое, ки мехӯраду менӯшад, бояд ҳалол кунад.
(Ҳаҷвия)
-Ойтимуллом чӣ хел?
Саволро бинед. Вақте ба кор меомадам, як ҷавонзани ситорахунук набурдаву наоварда чунин савол дод. Зуд фаҳмидам, ки аз тарафи “немисҳо” - ягон ҳамсояи давраи духтарии янгаатон. Боз ба “ойтимулло” гуфтанаш сӯзам? Янгаатон синфи ҳафтро базӯр тамом кардаасту он кас “ойтимулло” будаанд?! Садқаат шавам, Худоё, ба ин занҳои мо баъде, ки ҳусну ҷамол додӣ, фаҳму фаросатро ҳам дареғ надорӣ намешуд?! Бо як саволаш диламро шаби ялдои зимистон кард-е! Охир кӯр набошад, бо чашмони сараш намебинад, ки ба кор аз ҳама барвақт омада, аз ҳама охир меравам. Дар корхона гузаронидани рӯзҳои дамгирӣ ҳам ҷавоби тайёри саволаш нест? Мисли барфҳои қуллаҳои кӯҳи Эверест сафед шудани мӯйҳои сарам, як илик ба косахонааш чӯкидани чашмонам аз чӣ хел будани ойтимуллояш дарак намедиҳад?.. Худоё, вай чашм ё пешонӣ? Кай ақли шумо медорояд, ки савол надода, ҷавобашро ёбед?!
-- Ака, кирои хӯрдан одам арақи нағз хӯрад. Ҳамту не?
-- Ҳамту.
--Ҳозир мо ягон касро мефиристем. Аз ҳамон арақи зӯраш харида мебиёрад. Номаш «Асалин» Шишааш ҳам антиқа. Худи шишаашро мебинеду ошиқи шайдо мешавед. Шиша не, асари нодири санъат.
Нафси мо ганда. Хӯроки муфту сергӯштро бинем, мурдаамонро ба болояш мепартоем. Ончунон яклунҷаву дулунҷа мезанему хоидаву нахоида фурӯ мебарем, ки то кекиртакамон меояд. Ишкам, ки пур шуд, кори меъда даҳчанд зиёд ва ҳазми таом душвор мегардад.
-Барои ҳазми таом! – мегӯему аз болояш мева ё шириниҳоро ҳам ба воситаи
гулӯ ба қаламрави шикамба равона мекунем.
Ҳӯрт-ҳӯрт нӯшидани чойи талху заҳар ҳам таъсир накунад, мисли ҷиниҳо қаду бари кӯчаҳоро ҳамчун заминченкунҳо ба ченкунӣ оғоз менамоем.
Ба бегонаҳо ёрӣ медиҳам? Вале ба хешу табор барои пуле додан раги дастам мекашад?! Садақаи сар гуфта, ба ту ҳам ягон чиз диҳам?! Албатта, хешамон медиҳам! Танга як тараф истад, аз он калонтарашро ҳам доданам мумкин. Пул, хешамон, аз ту зиёд не. Вай меҳмон барин гап. Имрӯз дар кисаи ман, пагоҳ дар кисаи ту. Ҳамаро ҷинӣ карда, мисли турист аз як киса ба кисаи дигар даромадаву баромада, дар рӯйи олам чарх зада мегардад. Вале ман одами дурдандеш. Болои уштур савор набошам, ки дурашро ҳам дида метавонам.
-- Ҳар рӯз ба куҷо рафта меоед?
-- Э асло напурсед. Чанд рӯз боз ба идораи ҷамоат мераваму корам буд намешавад. Худаш ҳам кирои кор не: ба як қоғаз имзо монда, мӯҳр заданашон даркор. Вале як рӯз раис бошад, котибааш несту рӯзи дигараш телпакдастиёраш ба кор ояд, худи калон бемор.
(Ҳаҷвия)
Ба ҷойи кор
омада, хабари хушро шунидам. Аз университети байналхалқии журналистика се нафар
таҷрибаомӯзон омадаанду якеро ба ман ҳам вобаста кардаанд. Ботинан хурсанд
шудам, ки акнун корам хеле сабук мегардаду дар мавзӯе, ки солҳои дароз боз
барои навиштани мақолаи таҳилиливу танқидӣ вақт намеёфтам, бемалол машғул
мешавам.
Баъди бо худи таҷрибаомӯз шинос шудан азми ман боз қатъӣ гардид. Як ҷавони хушқаду қомати зебое, ки ҳаматарафа идеалӣ: ҳам кирдор, ҳам либоспӯшӣ ва ҳам худдориву муомилааш ҳавасангез аст. Хулоса, ҳамаи духтардорон дар орзуи доштани чунин домоданд. Қаҳваи талхе карда додам, ки ин нишонаи ҳурмату эҳтироми ман нисбат ба ин ҷавон – кадри ояндаи соҳаи журналистика буд.
Дар бошишгоҳи саҳроӣ се ҷӯраҳо нӯшонӯш мекарданд. Яке гуфт:
-- Афсӯс, ки бодринг нест. Агар бодринг
мебуд, арақ равған барин мерафт.
-- Ҳамсоя дар заминаш бодринг коридагӣ, – гуфт соҳиби боғ. -- Лекин худаш несту нопурсиш гирифтан дуздӣ ба ҳисоб меравад. Агар ду ҳазор сӯм диҳед, ман ба чашми виҷдонам хок пошида, бодринг чинда меомадам.
-- Давлат муборак шавад!
-- Чӣ хел давлат?
-- О писардор шудед, писар ин
давлати падар-дия! Хӯш, ба йигит чӣ ном мондед?
-- Э номашро асло напурсед, бародар. Ин як мазҳакаи гиряовар барин шуд. Ҳанӯз фарзандамон ба дунё наомада, барои номмонӣ ҷангу ҷанҷол хест. Бобоям одами диндору намозхон. Гуфтанд, ки набераам одами ҳалолу пок ва бодину диёнат шавад, Қутбиддин ном монем.
-- Э, занакҷон, ба қади пачақат мурам-дия! Ту ғурбат набардор! Бе ҷангу ҷанҷоли ту ҳам мағзи сарам орухона. Ман аз як сар гӯям, ту хапу дам гӯш кун. Худат медонӣ, ки ман ба маърака рафта будам. Фотиҳа бошад, ки аз тӯй зӯртар гузашт. Наравӣ, нашавад. Зуд аз қатори одаму одамгарӣ мебароранд. Ту ҳам, ҳаргиз намехоҳӣ, ки шавҳари яккаву ягонаат аз қатори одамон монад. Ман нагӯям, ки худат панҷ-панҷаат барин нағз медонӣ: маъракаҳои ҳозира беарақу коняк намешавад. Ба пеши баъзеҳо шутур кушта зиёфат диҳӣ, ки арақу винояш набошад, он маъракаро маърака ҳисоб намекунанд. Баробари нозу неъматҳои зиёд дар ин фотиҳа ҳам нӯшокиҳо сероб буд. Як ҷӯраи нағзам илтимос кард, ки ба ҷойи ӯ як пиёла гирам. Худат гӯй, ки як кас илтимос кунаду ту илтимосашро ба замин гузорӣ, ин аз рӯйи одоб аст? Албатта не. Ман ҳам илтимоси ӯро рад карда натавонистам.
